10 เรื่องต้องรู้ เกณฑ์ตั้ง ‘ผบ.ตร.’ คนใหม่ ตาม พ.ร.บ.ตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565

การแต่งตั้งผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ (ผบ.ตร.) คนใหม่ ถือเป็นวาระสำคัญที่สังคมจับตามอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องใช้เกณฑ์การพิจารณาตามพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565 ซึ่งกฎหมายใหม่นี้มีการกำหนดกติกาที่รัดกุมและชัดเจนมากขึ้นกว่าในอดีต

เพื่อป้องกันการใช้ดุลพินิจตามอำเภอใจ กฎหมายได้กำหนดสัดส่วนคะแนนไว้ที่ 50:50 โดยแบ่งเป็นความอาวุโส และ ความรู้ความสามารถ พร้อมเจาะจงการให้คะแนนประสบการณ์ในสายงานสำคัญอย่างงานสืบสวน สอบสวน และป้องกันปราบปรามไว้อย่างชัดเจน

แม้การข้ามอาวุโส จะสามารถทำได้ แต่ผู้มีอำนาจคัดเลือกซึ่งก็คือ นายกรัฐมนตรีจะต้องมีเหตุผลและข้อเท็จจริงสนับสนุนที่หนักแน่น สามารถอธิบายต่อสังคมได้ ที่สำคัญกฎหมายใหม่นี้ยังมีบทลงโทษที่รุนแรงต่อการวิ่งเต้นซื้อขายตำแหน่ง หรือแม้แต่ผู้บังคับบัญชาที่จงใจแต่งตั้งบุคคลโดยขัดต่อหลักเกณฑ์ด้วย

ใครมีสิทธิ์เข้าข่ายได้รับการคัดเลือก และขั้นตอนการพิจารณาเป็นอย่างไร THE STANDARD สรุป 10 เรื่องสำคัญที่ต้องรู้

• อำนาจเคาะชื่อ: นายกฯ เป็นผู้เลือกรายชื่อ -> ชงให้ ก.ตร. เห็นชอบ -> นำความกราบบังคมทูลฯ เพื่อทรงโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง
• ผู้เข้าข่ายได้รับคัดเลือก: ต้องเป็นข้าราชการตำรวจยศ ‘พล.ต.อ.’ และดำรงตำแหน่ง ‘จเรตำรวจแห่งชาติ’ หรือ ‘รอง ผบ.ตร.’ เท่านั้น
• เกณฑ์ชี้วัดหลัก: การคัดเลือกต้องพิจารณา 2 ส่วนประกอบกัน คือ ‘ความอาวุโส’ และ ‘ความรู้ความสามารถ’
• สัดส่วนคะแนน 50:50: เจตนารมณ์ของกฎหมายกำหนดให้น้ำหนักเท่ากัน แบ่งเป็นด้านความอาวุโส 50% และความรู้ความสามารถ 50%
• วิธีคิดคะแนนอาวุโส: ผู้ที่อาวุโสและอายุราชการสูงสุดรับคะแนนเต็ม 50% ส่วนอันดับรองลงมาจะได้คะแนนเฉลี่ยลดหลั่นตามสัดส่วน
• เน้นหน้างานเฉพาะด้าน: กฎหมายย้ำชัดเจนให้ความสำคัญพิเศษกับประสบการณ์ในงาน ‘สืบสวนสอบสวน’ และ ‘ป้องกันปราบปราม’
• ซอยย่อยคะแนนความสามารถ (50 คะแนน): แบ่งเป็น 5 สายงาน ได้แก่ สืบสวน (12) / สอบสวน (12) / ป้องกันปราบปราม (12) / และงานอื่นๆ อีก 2 ด้าน (ด้านละ 7) หากไม่เคยผ่านงานด้านใด จะไม่ได้คะแนนในส่วนนั้น เพื่อป้องกันการใช้ดุลพินิจให้คะแนนตามอำเภอใจ
• ข้ามอาวุโสทำได้หรือไม่: ทำได้ แต่ผู้มีอำนาจเลือก ต้องมีเหตุผลและข้อเท็จจริงที่หนักแน่น อธิบายได้ว่าผู้ถูกเลือกเหมาะสมเหนือกว่าผู้อื่นอย่างไร โดยต้องวัดทุกคนด้วยมาตรฐานเดียวกัน
• ไม่ได้รับความเป็นธรรม ร้องทุกข์ได้: หากเห็นว่าการจัดเรียงอาวุโสหรือแต่งตั้งไม่เป็นธรรม สามารถยื่นร้องทุกข์ต่อ ก.พ.ค.ตร. ได้ภายใน 30 วันนับแต่รับทราบคำสั่ง
• โทษหนักสกัดการวิ่งเต้น: ผู้บังคับบัญชาที่จงใจช่วยเหลือหรือตั้งผิดเกณฑ์ ถือว่าผิดวินัยร้ายแรง ส่วนผู้ที่ให้ รับ ร้องขอประโยชน์ หรือแอบอ้างเพื่อวิ่งเต้น มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี

อ้างอิง : พระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565