"เอกนิติ" มองไทยเจ้าภาพ IMF 2569 โอกาสแก้ K-Shaped สู่ Thailand Next Economy

1. หน้าหลัก 
2. หุ้น 
3. The Report 

"เอกนิติ" มองไทยเจ้าภาพ IMF 2569 โอกาสแก้ K-Shaped สู่ Thailand Next Economy

เผยแพร่: 22 ต.ค. 2569 22:09   ปรับปรุง: 22 ต.ค. 2569 22:09   โดย: ผู้จัดการออนไลน์

มองมรสุมเศรษฐกิจโลก 5 ทิศทาง กับภาวะ K-Shaped Recovery ของไทย

ภาวะเศรษฐกิจไทยในปัจจุบันเปรียบประดุจเรือลำเล็กที่ลอยลำอยู่กลางมหาสมุทรท่ามกลางคลื่นลมผันผวนรุนแรง การประเมินสถานการณ์ของ นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ชี้ให้เห็นว่า ไทยต้องเผชิญกับ 5 คลื่นมรสุมโลกหลัก ได้แก่


1.ความแตกขั้วทางภูมิรัฐศาสตร์และสงครามการค้า ระหว่างสหรัฐฯ ยุโรป ญี่ปุ่น ตะวันออกกลาง และยูเครน ที่พร้อมจะสั่นคลอนการค้าและการลงทุนผ่านมาตรการภาษีได้ตลอดเวลา


2.อัตราดอกเบี้ยโลกที่ทรงตัวในระดับสูง โดยเฉพาะอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ อายุ 10 ปี ที่สูงกว่า 5% ขณะที่ของไทยอยู่ที่ประมาณ 2.4% ส่วนต่างดอกเบี้ยที่กว้างเช่นนี้สร้างแรงกดดันต่อความผันผวนของค่าเงินบาทและเสี่ยงต่อสภาวะเงินทุนไหลออก ซึ่งบีบให้ไทยต้องรักษาสมดุลเชิงนโยบายอย่างระมัดระวัง


3. การรักษาวินัยการคลัง ในยุคต้นทุนทางการเงินแพง ประเทศที่ขาดวินัยจะถูกตลาดทุนลงโทษด้วยดอกเบี้ยกู้ยืมที่แพงขึ้น แต่การที่ไทยตั้งเป้าควบคุมการขาดดุลอย่างเคร่งครัด ได้ช่วยประคองมุมมองอันดับความน่าเชื่อถือจากเชิงลบให้กลับมามีเสถียรภาพ


4.การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี AI ซึ่งบีบให้ภาคธุรกิจต้องเร่งนำแนวคิด Small AI มาปรับใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน


5. ความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศ จากภัยพิบัติน้ำท่วมและปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญที่จ่อกระทบภาคเกษตรและเศรษฐกิจฐานราก

ในมิติภายในประเทศ ความน่ากังวลอยู่ที่รอยรั่วเชิงโครงสร้างสะสม โดยเฉพาะปัญหาหนี้ครัวเรือนและภาวะ K-Shaped Recovery ซึ่งภาคเอกชน โดย นายพจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย และ นางสาวพิมพ์ใจ ลี้อิสสระนุกูล ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) สะท้อนภาพตรงกันว่า เกิดการถักทอความเหลื่อมล้ำอย่างรุนแรง

ฝั่ง K ขาขึ้น คือกลุ่มไฮเทค ยานยนต์ไฟฟ้า AI Data Center พลังงานหมุนเวียน และอาหารแห่งอนาคต รวมถึงทุนต่างชาติในพื้นที่ EEC และ BOI ซึ่งผลักดันให้ยอดส่งออกขยายตัวได้สูงถึง 17% ถึง 25% แต่ฝั่ง K ขาล่าง กลับเป็นอุตสาหกรรมดั้งเดิม สินค้าที่ใช้วัตถุดิบในประเทศ ภาคเกษตร และ SME ที่ไร้กำลังสู้ราคาและปรับตัวไม่ทันกติกาคาร์บอนต่ำ ส่งผลให้ ส.อ.ท. ประเมินว่า K ขาล่างนี้ได้ฉุดรั้งให้ GDP ไทยเติบโตได้เพียง 2.1% ถึง 2.4% ขณะที่สภาหอการค้าฯ ประเมินไว้ที่ 2.1% ถึง 2.5% สภาพการณ์ดังกล่าวบีบบังคับให้ภาครัฐและเอกชนต้องเร่งอุดรอยรั่วและปรับโครงสร้างนโยบายเศรษฐกิจครั้งใหญ่ก่อนที่เครื่องยนต์ฐานรากจะล้มเหลว


"ยุทธศาสตร์ Thailand Next Economy 2027" การอุดรอยรั่วและนโยบายช่วยเหลือตรงจุด

การบริหารเศรษฐกิจท่ามกลางข้อจำกัดทางการคลังจำเป็นต้องละทิ้งมาตรการหว่านทาน และหันมาใช้นโยบายช่วยเหลือแบบตรงกลุ่มเป้าหมาย (Targeted Policy) ควบคู่กับการสร้างความยืดหยุ่นทางการเงิน การอุดรอยรั่วเศรษฐกิจในระดับฐานรากมุ่งเน้นการแก้ปัญหาหนี้สินอย่างเป็นระบบ เพื่อไม่ให้ลามไปกระทบความเชื่อมั่นในตลาดเงินตลาดทุนจนถูกลงโทษด้วยต้นทุนทางการเงินที่สูงขึ้น

ในเชิงปฏิบัติการ การนำเทคโนโลยี Small AI มาช่วยคนตัวเล็กได้รับการผลักดันผ่านโครงการไทยช่วยไทยพลัส โดยมีเครื่องมือสำคัญคือแอปพลิเคชัน นกกระซิบ เข้ามาช่วยพ่อค้าแม่ค้าและผู้ประกอบการรายย่อยในการวิเคราะห์ยอดขาย วางแผนการค้า และประเมินรายได้ย้อนหลัง 4 ถึง 5 เดือน ซึ่งกระบวนการนี้ไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยงขาดทุน แต่ยังเป็นการสร้างตัวตนทางการเงิน (Data Footprint) เพื่อใช้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ในการยื่นขอสินเชื่อในระบบ ลดการพึ่งพาหนี้นอกระบบได้อย่างยั่งยืน

ขณะเดียวกัน ในมิติการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน (Energy Transition) ภาครัฐเตรียมเสนอมาตรการส่งเสริมการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรีในวันที่ 26 ตุลาคม เพื่อวางกรอบระยะยาว 20 ปี โดยมีธนาคารออมสินและธนาคารอาคารสงเคราะห์สนับสนุนสินเชื่อดอกเบี้ยผ่อนปรน พร้อมปรับปรุงระบบสายส่งและสมาร์ทมิเตอร์ นโยบายนี้มีเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ในการเปลี่ยนบทบาทประชาชนจาก ผู้บริโภคพลังงาน ไปสู่การเป็น ผู้ผลิตและขายไฟฟ้า (Prosumer) เพื่อลดต้นทุนค่าครองชีพและสร้างรายได้ใหม่ ซึ่งการวางรากฐานระดับครัวเรือนนี้จะเป็นสะพานเชื่อมไปสู่การปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจมหภาคต่อไป

พลังร่วมภาครัฐ-เอกชน (กรอ.) "การขับเคลื่อน 4 Transitions และ 5 วาระแห่งชาติ"

กลไกคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชน (กรอ.) คือหัวใจสำคัญในการปลดล็อกข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง เพื่อผลักดันให้ GDP ของไทยก้าวข้ามกับดักการเติบโตต่ำไปสู่ระดับเกิน 3% โดย ส.อ.ท. ได้เสนอการขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่าน 4 ด้าน (4 Transitions) ได้แก่

1.Technology Transition มุ่งใช้ AI และนวัตกรรมยกระดับกระบวนการผลิตสู่สินค้ามูลค่าสูง


2. Trade & Investment Transition วางตำแหน่งไทยเป็นกลางทางภูมิรัฐศาสตร์เพื่อเชื่อมต่อ Supply Chain โลกและกระจายความเสี่ยง


3. Workforce & Skill Transition เร่งสร้างบัณฑิตพันธุ์ใหม่ผ่านระบบ Skill Bridge ที่เชื่อมภาคการศึกษากับความต้องการของอุตสาหกรรม โดยมีกรณีศึกษาสำเร็จจากการประสานความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยเพื่อฝึกอบรมแรงงานเฉพาะทาง รองรับการลงทุนในอุตสาหกรรมอาหารมูลค่าสูงถึง 23,000 ล้านบาท


4. Green Transition ปรับตัวสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนและสังคมคาร์บอนต่ำ

ทางด้านสภาหอการค้าฯ ได้เสนอ 5 วาระแห่งชาติ (National Agenda) ได้แก่ การปราบปรามคอร์รัปชันอย่างจริงจัง, การแก้ไขกฎหมายและกฎระเบียบที่ซ้ำซ้อนโดยเฉพาะการปรับปรุงประกาศกรมและกฎกระทรวง, การลดขั้นตอนอนุมัติและลดดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ด้วยระบบดิจิทัล, การปฏิรูปการศึกษา และการปฏิรูปภาคเกษตรกรรมเพื่อยกระดับรายได้เกษตรกร 11 ล้านคน

ในทรรศนะเชิงวิเคราะห์ การแก้กฎหมายระดับกฎกระทรวงและการลดดุลพินิจด้วยระบบดิจิทัล ถือเป็นหัวใจของการลด ต้นทุนแอบแฝง (Implicit Costs) ที่กัดกินความสามารถในการแข่งขันของไทยมานาน ขณะเดียวกัน ข้อเรียกร้องจากภาคเอกชนที่ระบุว่า การเมืองต้องนิ่ง ปราศจากการปฏิวัติ ถือเป็นเงื่อนไขพื้นฐาน (Prerequisite) ที่หากทำไม่ได้ ยุทธศาสตร์ทั้งหมดก็ยากจะเกิดขึ้นจริง

นอกจากนี้ ข้อเสนอให้กำหนดสัดส่วนวัตถุดิบในประเทศ (Local Content) ไม่ต่ำกว่า 40% ในโครงการร่วมทุนต่างชาติ ถือเป็นเกราะป้องกันไม่ให้ทุนต่างชาติเข้ามาเทคโอเวอร์ห่วงโซ่อุปทาน แต่เป็นการดึงเทคโนโลยีมาต่อยอดให้ผู้ประกอบการไทยอย่างแท้จริง

New S-Curve ตลาดทุนและการทลายอุปสรรคการเข้าถึงเงินทุนของ SME

ภาวะ K-Shape ในตลาดหุ้นไทยสะท้อนภาพเศรษฐกิจจริงอย่างชัดเจน หุ้นกลุ่มอุตสาหกรรมใหญ่เป็นตัวดันดัชนี ขณะที่หุ้นขนาดเล็กขาดสภาพคล่องและถูกมองข้าม แม้ผลงานในรอบ 10 เดือนแรกของตลาดหุ้นไทยจะปรับตัวเพิ่มขึ้นประมาณ 25% และมีปริมาณการซื้อขายเพิ่มขึ้น 60% เมื่อเทียบกับช่วง 7 ปีที่แล้ว แต่นั่นเป็นเพียงภาพสะท้อนของบริษัทขนาดใหญ่

นายอัสสเดช คงสิริ กรรมการและผู้จัดการ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) จึงเร่งขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ BOI to IPO เพื่อดึงดูดบริษัทต่างชาติที่ได้รับสิทธิประโยชน์จาก BOI ให้เข้ามาจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทย เพื่อสร้าง New S-Curve ใหม่ อย่างไรก็ดี ในมุมมองเชิงวิเคราะห์ อุปสรรคสำคัญของการดำเนินยุทธศาสตร์นี้ไม่ได้อยู่ที่กฎเกณฑ์ของ ตลท. แต่อยู่ที่ข้อจำกัดในการบูรณาการข้ามกระทรวง ซึ่ง ตลท. ได้ถอดบทเรียนจาก ดร. มาจุน ผู้เชี่ยวชาญด้าน Green Financing ของจีน ที่ระบุว่าจีนประสบความสำเร็จจากการผนึกกำลังร่วมกันถึง 7 กระทรวง ขณะที่ประเทศไทย แค่การบูรณาการงานระหว่าง 2 กระทรวงยังนับเป็นโจทย์ที่ท้าทายยิ่ง

สำหรับภาคการเงิน นายธวัชชัย ชีวานนท์ รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ ธนาคารกรุงไทย ได้วิเคราะห์ปัญหารากลึกของการเข้าถึงสินเชื่อของ SME ว่า ไม่ได้เกิดจากการปฏิเสธของธนาคาร แต่เกิดจาก การขาดความโปร่งใสของข้อมูล (Data Transparency) การอยู่นอกระบบ และการทำบัญชีหลายเล่ม ทางออกจึงไม่ใช่การบังคับปล่อยกู้ แต่เป็นการสร้างระบบข้อมูลที่ตรวจสอบได้ ควบคู่กับการดึงจุดแข็งในอุตสาหกรรมพื้นฐานอย่างการบริการ (Hospitality) มาใส่นวัตกรรมเพื่อยกระดับสู่การเป็นแชมเปี้ยนในระดับภูมิภาค โดยการขับเคลื่อน New Economy จะต้องมุ่งเน้นการลงมือทำจริง (Focus on Execution) ผ่านรูปแบบ Public-Private Partnership ที่มีเป้าหมาย ตัวผู้รับผิดชอบ และกรอบเวลาที่ชัดเจน

"จาก First Take-off ปี 2534 สู่ Second Take-off และเงื่อนไขความสำเร็จ"

เมื่อย้อนมองประวัติศาสตร์เศรษฐกิจ การเป็นเจ้าภาพประชุม IMF-World Bank ของไทยในปี พ.ศ. 2534 เคยเป็นจุดเริ่มต้นของ First Take-off ที่ผลักดันให้เศรษฐกิจไทยทะยานโตอย่างก้าวกระโดด ก่อนจะประสบวิกฤตในปี พ.ศ. 2540 การกลับมาเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกทางการเงินอีกครั้งในปี พ.ศ. 2569 จึงเป็นโอกาสครั้งประวัติศาสตร์ในการจุดชนวน Second Take-off เพื่อส่งผ่านไปสู่ยุทธศาสตร์ Thailand Next Economy พ.ศ. 2570

อย่างไรก็ดี ความแตกต่างสำคัญระหว่างสองยุคสมัยคือ บริบทโลกในปัจจุบันมีความซับซ้อนและผันผวนสูงกว่ามาก การที่ไทยจะบรรลุเป้าหมาย Second Take-off ได้จริง จำเป็นต้องขึ้นอยู่กับ 4 เงื่อนไขความสำเร็จเชิงยุทธศาสตร์ คือ

1. การรักษาวินัยการคลังอย่างเคร่งครัด เพื่อรักษาเสถียรภาพและป้องกันไม่ให้ต้นทุนการกู้ยืมของประเทศพุ่งสูงขึ้น

2. การลงทุนในทุนมนุษย์อย่างจริงจัง ผ่านการ Up-skill และ Re-skill แรงงานด้วยระบบ Skill Bridge เพื่อป้อนอุตสาหกรรมอนาคต

3. การเร่งเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด เพื่อลดต้นทุนการผลิตและทะลวงกำแพงภาษีคาร์บอนของโลก

4. การมุ่งเน้นการลงมือทำจริง (Focus on Execution) ที่มีเสถียรภาพทางการเมืองเป็นตัวค้ำจุน

อย่างไรก็ตามท้ายที่สุด การเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกทางการเงินในปี พ.ศ. 2569 จะต้องไม่เป็นเพียงเวทีฉายภาพ Soft Power หรือการสร้างภาพจำชั่วคราวแล้วหายไป แต่ต้องถูกใช้เป็น คันงัด เชิงโครงสร้าง ในการอุดรอยรั่ว K-Shape ปลุกเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ และปรับเปลี่ยนกติกาภาครัฐให้เอื้อต่อการแข่งขัน หากภาครัฐและเอกชนสามารถผนึกกำลังขับเคลื่อนเงื่อนไขเหล่านี้ให้เกิดขึ้นจริง ยุทธศาสตร์ Thailand Next Economy พ.ศ. 2570 จะไม่ใช่เพียงแผนงานบนกระดาษ แต่จะเป็นจุดเริ่มต้นของการนำพาเศรษฐกิจไทยทะยานขึ้นสู่วงโคจรใหม่ได้อย่างยั่งยืน