กะเทาะปัญหาการทอดทิ้งผู้สูงอายุ อาจเป็นเพราะค่าใช้จ่ายในการดูแลที่สูงขึ้นหรือไม่?

วิกฤตของ Sandwich Generation กลับมาเป็นประเด็นที่น่าสนใจอีกครั้ง เมื่อสังคมไทย มีข่าวการทำร้าย หรือ ทอดทิ้งผู้สูงวัย เพราะหลายคนอาจมองว่า ผู้สูงอายุเป็นภาระของครอบครัว โดยเฉพาะคนในวัยทำงานที่ต้องดูแลทั้งผู้สูงวัย และ ต้องดูแลลูกไปพร้อมๆ กัน มาดูกันว่า ภาระรายจ่ายของ แซนด์วิช เจเนอเรชั่น มีมากน้อยแค่ไหนโดยเฉพาะรายจ่ายสำหรับการดูแลผู้สูงวัย

Sandwich Generation คืออะไร?

ข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุว่า "แซนด์วิช เจเนอเรชั่น (Sandwich Generation)" มักใช้เรียกคนที่อยู่ตรงกลางที่ต้องรับผิดชอบดูแลทั้งพ่อแม่สูงอายุและลูกของตนเอง ทั้งทางการเงิน ร่างกาย และ ทรัพยากรด้านอื่นๆ ซึ่งส่วนหนึ่งเกิดจากประชากรสูงวัยทั่วโลกเพิ่มขึ้น ขณะที่วัยแรงงานมีจำนวนลดลงหรือเท่าเดิม ทำให้ประชากรของหลายประเทศตกเป็นคนกลุ่ม Sandwich Generation

จากผลการศึกษากลุ่ม Sandwich Generation ในสหรัฐอเมริกาของมหาวิทยาลัยมิชิแกน (University of Michigan) พบว่า มีประชากรเกือบ 1 ใน 4 ของประเทศที่ต้องดูแลผู้สูงอายุที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป และ เด็กที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปีในเวลาเดียวกัน ส่งผลให้ประชากรกลุ่มนี้มีแนวโน้มมีปัญหาทางการเงินเพิ่มเป็นสองเท่าของประชากรทั่วไป รวมถึงมีแนวโน้มเผชิญกับปัญหาสุขภาพจิตมากกว่าคนที่ดูแลแค่ผู้สูงอายุที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไปเท่านั้น

สำหรับประเทศไทย ครัวเรือนไทยที่มีลักษณะเป็น Sandwich มีจำนวน 3.4 ล้านครัวเรือน ในปี 2566 หรือคิดเป็น สัดส่วน 14% ของครัวเรือนทั้งหมด

เมื่อพิจารณาโครงสร้างตามช่วงวัยของครัวเรือน Sandwich พบว่า วัยสูงอายุมีสัดส่วนเพิ่มขึ้น ขณะที่วัยแรงงาน มีสัดส่วนลดลง ส่งผลให้อัตราการพึ่งพิงของครัวเรือน Sandwich มีสัดส่วนสูง คือ วัยแรงงาน 100 คน ต้องดูแลเด็กและผู้สูงอายุรวม 86 คน

ประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุเต็มตัว

ข้อมูลล่าสุดจากระบบทะเบียนราษฎร และ กรมกิจการผู้สูงอายุ ระบุว่า ประเทศไทยมีจำนวนผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) ทะลุ 14.2 ล้านคน คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 22% ของประชากรทั้งประเทศ ซึ่งตอกย้ำว่าประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่ "สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์" เต็มตัว

กลุ่มที่ใหญ่ที่สุด คือ กลุ่มผู้สูงอายุตอนต้น

รายได้ของผู้สูงอายุหากไม่ได้มีเงินบำนาญ หรือ เงินก้อนที่วางแผนวัยเกษียณไว้ ปัจจุบันจะมีเงินอุดหนุนจากสวัสดิการของรัฐ คือ เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ 600 -1,000 บาท ตามช่วงอายุ

เมื่อผู้สูงอายุ เข้าสู่วัยถดถอย บางคนเจ็บป่วย บางคนต้องอาศัยการดูแลอย่างใกล้ชิด โดยค่าใช้จ่ายสำหรับการดูแลแบบจ้างผู้ดูแล (Caregiver)

ค่าใช้จ่ายสำหรับการดูแลผู้สูงอายุของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ (Nursing Home / เนิร์สซิ่งโฮม)

Sandwich Generation ต้องแบกรับรายจ่าย

แม้ว่าแนวโน้มครัวเรือน Sandwich จะลดลง แต่คนที่เป็น Sandwich Generation ยังมีภาระที่ต้องแบกรับ โดยเฉพาะความเปราะบางทางการเงิน สะท้อนได้จากรายได้สุทธิต่อเดือน (รายได้หักค่าใช้จ่าย) ปี 2566 พบว่า ครึ่งหนึ่งหรือ 49.1% ของครัวเรือน Sandwich มีรายได้สุทธิคงเหลือน้อยกว่า 10% ซึ่งส่วนหนึ่งเกิดจากอัตราการพึ่งพิงที่ค่อนข้างสูง ต้องดูแลวัยสูงอายุที่มีอายุยืนยาวขึ้นทำให้มีภาระค่าใช้จ่ายโดยเฉพาะอย่างยิ่งค่ารักษาพยาบาลที่สูงขึ้นอีกด้วย

ครัวเรือน Sandwich ส่วนใหญ่หรือ 69.8% มีภาระหนี้สิน โดยภาระหนี้สินต่อรายได้ต่อเดือนของครัวเรือนมีสัดส่วน 16.6% สูงกว่าภาพรวมครัวเรือนทั้งประเทศ 13.8% ชี้ให้เห็นถึงความไม่มั่นคงทางการเงิน ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อความสามารถทางการเงินในระยะยาว รวมถึงการสะสมทรัพยากรและความมั่งคั่งอาจไม่สามารถทำได้อย่างที่ควรจะเป็น เมื่อเทียบกับกลุ่มคนที่ไม่มีภาระการดูแล

และภาระหนี้สินบวกกับรายจ่ายที่ค่อนข้างสูงต่อเดือนในการดูแลผู้สูงอายุ จึงอาจเป็นแรงกดดันให้ผู้สูงวัยถูกทอดทิ้ง และ ละเลยมากขึ้นก็เป็นได้

ที่มา : สศช.,กรมกิจการผู้สูงอายุ,CareMatePro

อ่านข่าว :

เจ้าของศูนย์ฯ แจงติดกรงเหล็กดูแลผู้ป่วย อ้างป้องกันตกเตียง-หลบหนี

ตร.บุก "ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ" ถูกร้องทารุณกรรม พบห้อง-เตียงติดกรงเหล็ก

เปิด 9 ข้อสังเกต “โครงการจัดหาเรือฟริเกต” งบกองทัพเรือ 1.7 หมื่นล้านบาท

จี้แก้คอขวด Air Cargo สุวรรณภูมิ หอการค้าฯ หวั่นกระทบส่งออก