"กรมทะเล" พลิกโฉม “โมเดลเกาะมัน” จากพื้นที่ปิดกั้นสู่เขตอนุรักษ์ยั่งยืน - ข่าวสด

“กรมทะเล” พลิกโฉม “โมเดลเกาะมัน” จากพื้นที่ปิดกั้น สู่เขตอนุรักษ์ยั่งยืน 46,000 ไร่ ประมง-อนุรักษ์ -ท่องเที่ยวเดินคู่กัน สู่ “การใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน”

วันที่ 6 ต.ค. 2569 ผู้สื่อข่าวรายงายว่า ภายหลังกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ประกาศ ‘หมู่เกาะมัน’ ประกอบด้วยเกาะมันใน เกาะมันกลาง เกาะมันนอก ในพื้นที่ต.กร่ำ อ.แกลง จ.ระยอง ให้เป็นพื้นที่คุ้มครองทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2569 เมื่อวันที่ 29 พ.ค.ที่ผ่านมา

ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 74 ตารางกิโลเมตร หรือ 46,664 ไร่ ถือเป็นพื้นที่คุ้มครองลำดับที่ 6 ภายใต้ พ.ร.บ. ส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ.2558 มาตรา 20 เพื่อการสงวน การอนุรักษ์ และฟื้นฟูทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ให้คงสภาพธรรมชาติและมีสภาพแวดล้อมและระบบนิเวศที่มีความสมบูรณ์ ควบคู่กับการใช้ประโยชน์ของมนุษย์อย่างเหมาะสมและยั่งยืน

เสียงสะท้อนจากลุ่มประมงพื้นบ้านอ่าวมะขามป้อม ปากน้ำประแสร์ อ.แกลง จ.ระยอง บอกเล่าถึงความกังวลที่กำลังเกิดขึ้น ว่า ขออย่าปิดกั้นเขต จนไม่สามารถประกอบอาชีพประมงพื้นบ้านที่ทำกันมายาวนานตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย เกาะมันใน ถ้าหวงเกาะเดียวชาวประมงไม่ว่าอะไร คนในพื้นที่เองก็รักหวงแหนทรัพยากรธรรมชาติ ไม่ต่างจากหน่วยงานรัฐ เพราะเป็นแหล่งอนุรักษ์เต่าทะเลหายาก แนวปะการังที่สมบูรณ์ และสัตว์ทะเลหายากอื่นๆ

ทุกๆ วัน ประมงเรือเล็กที่ทำมาหากินอยู่พื้นที่เกาะมันในราว 20-30 ลำที่ออกเรือไปวางลอบปลาเก๋า อวนปูและหมึกข้ามคืน จะออกไปเก็บอวนที่วางไว้ กลับมาเก็บเกี่ยวปู ปลา หมึกกระดองตัวโตจากใต้ทะเลที่หาได้ ส่งขายผ่านแม่ค้า และร้านอาหารที่มารอรับถึงท่าเรือ

แม้ผลผลิตจะไม่แน่นอน ขึ้นกับฤดูกาล จนอาจส่งผลรายได้ที่ลดลงของชุมชนชายฝั่ง แต่ชาวประมงที่นี่ยอมรับว่า ยังไม่น่าห่วงทำให้ต้องเผชิญกับข้อจำกัดการทำประมงและการปรับตัวในการประกอบอาชีพ เพราะกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) อาจเข้มงวดและควบคุมกิจกรรมการประมงและการท่องเที่ยวในพื้นที่

หลังจากมีข้อมูลว่าเตรียมการประกาศมาตรการคุ้มครองทรัพยากรครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 74 ตารางกิโลเมตร ทำให้ชาวประมงพื้นบ้านต้องระมัดระวัง และอาจต้องออกเรือไปทำประมงไกลจากแหล่งเดิมที่เคยทำกินในทุกๆวัน จึงอยากให้ภาครัฐกำหนดขอบเขตการทำประมงสำหรับเรือขนาดเล็กหรือประมงพื้นบ้านให้ชัดเจน

ข้อกังวลนี้ เป็นหนึ่งในประเด็นที่กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) เตรียมพลิกโฉมการอนุรักษ์ทะเลไทยด้วย “โมเดลเกาะมัน“ ภายใต้การปิดกั้น” สู่ “การใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน”

นายสุระชัย ภาสดา ผู้อำนวยการศูนย์จัดการพื้นที่คุ้มครองหมู่เกาะมัน จังหวัดระยอง อธิบายถึงความสำคัญของหมู่เกาะมัน จนเข้าหลักเกณฑ์ในการประกาศเป็นพื้นที่คุ้มครองทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งว่า เป็นเกาะที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงใน 3 เกาะมีระบบนิเวศที่เชื่อมกัน ส่วนทะเลมีแนวปะการังที่สมบูรณ์มาก ถือเป็นพื้นที่มีแหล่งทรัพยากรอย่างปะการังเกือบครึ่งหนึ่งของจังหวัดระยองประมาณ 1,300 ไร่

“ไฮไลท์สำคัญหมู่เกาะมันใน ยังเป็นที่ตั้งของโครงการอนุรักษ์พันธุ์เต่าทะเล สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เพื่อใช้อนุรักษ์พันธุ์เต่าที่เริ่มเสี่ยงสูญพันธุ์ และอนุบาลเต่าทะเลและปล่อยคืนธรรมชาติปีละ 200-300 ตัว เช่น เต่ากระ เต่าหญ้า เต่าตนุ รวมทั้งการเต่าพิการขาขาดกว่า 100 ตัวที่ดูแลอย่างดี“

นายสุระชัย บอกว่า หลังประกาศพื้นที่คุ้มครองแล้วในช่วงปี 2569-2570 จะต้องเปิดรับฟังจากกลุ่มประมง กลุ่มท่องเที่ยว และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อทำแผนการบริหารจัดการพื้นที่คุ้มครอง โดยเน้นเรื่องการอนุรักษ์ฟื้นฟู การส่งเสริมการมีส่วนร่วม ตั้งเป้าให้เป็นต้นแบบในการบริหารจัดการพื้นที่คุ้มครองทางทะเลแห่งอื่นๆ

แน่นอนว่า ภายใต้ “โมเดลเกาะมัน ” ยังจำเป็นต้องโซนนิ่ง โดยแบ่งเป็นพื้นที่คุ้มครองแนวปะการังและแหล่งอาศัยของสัตว์ทะเลที่เปราะบางเป็นพิเศษ โซนควบคุมการท่องเที่ยวจะกำหนดมาตรการท่องเที่ยวเพื่อลดผลกระทบกับระบบนิเวศในระยะยาว โซนประมงยั่งยืนจะมีการควบคุมเครื่องมือและวิธีการทำประมงที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรทางทะเล

โดยยืนยันว่าขั้นตอนทั้งหมดนี้ เน้นเรื่องการอนุรักษ์ฟื้นฟู การส่งเสริมการมีส่วนร่วม การติดตาม และประเมินผลการคุ้มครอง ระบบนิเวศและทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งในพื้นที่เมื่อจัดทำแผนเสร็จเรียบร้อยแล้ว จะออกกฎหมายลูกที่อยู่ภายใต้กฎกระทรวงดังกล่าว เพื่อนำมาใช้เป็นเครื่องมือบริหารจัดการพื้นที่

ปัจจุบัน “ หมู่เกาะมัน” เป็นพื้นที่มีทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอยู่ในสภาพสมบูรณ์มีแนวปะการังที่สำคัญ รวมทั้งเป็นพื้นที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ และมีระบบนิเวศที่สมบูรณ์ ประกอบกับ ด้วยสภาพทางธรรมชาติบริเวณหมู่เกาะมัน มีความเปราะบางและเสี่ยงต่อการถูกทำลายได้ง่ายจากกิจกรรมของมนุษย์ เช่น การประมง การท่องเที่ยว จึงควรกำหนดให้บริเวณหมู่เกาะมัน เป็นพื้นที่คุ้มครองทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ควบคู่กับกำหนดมาตรการคุ้มครอง เพื่อคงอยู่ในสภาพทางธรรมชาติเดิม ในการเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยและขยายพันธุ์ของปะการังและสัตว์ทะเลหายาก